Knooppuntregisseur Planning- en Studiefase Leiden Centraal

Knooppunt Leiden Centraal staat voor een integrale, meervoudige, ruimte-intensieve en

langjarige opgave. De hoofdopgaven bestaan uit het samenspel van:

• Het versterken van de (inter)nationale economie en concurrentiepositie (het LBSP

is het grootste cluster van Nederland in de top-sector life science & health);

• Invulling geven aan de grote (regionale) woningbouwopgave;

• Organiseren van hoogwaardige en toekomstbestendige mobiliteitsvoorzieningen;

• Stimuleren van een duurzame ontwikkeling van het knooppunt.

Om deze ontwikkeling in goede banen te leiden, zoeken de gemeente Leiden, het

ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, ProRail, NS Stations en Provincie ZuidHolland een ervaren en onafhankelijke knooppuntregisseur. Als knooppuntregisseur

bent u de verbindende kracht in het proces. U brengt partijen bij elkaar, bewaakt de

samenhang tussen de verschillende deelopgaven en zorgt ervoor dat inhoud, proces en

besluitvorming op het juiste moment bij elkaar komen.

1.1 MIRT project Oude Lijn

De Zuidelijke Randstad kent een grote verstedelijkings- en bereikbaarheidsopgave. In

het MIRT-onderzoek Rotterdam–Den Haag (2017) en de AOS MOVV (2019) is

geconcludeerd dat versterking van de Oude Lijn noodzakelijk is om groei in wonen,

werken en mobiliteit te kunnen accommoderen. Rijk en regio hebben in het Integraal

Verstedelijkingsakkoord Zuidelijke Randstad (2019) afgesproken dat twee derde van de

woningbouwopgave geconcentreerd wordt rond stations langs de Oude Lijn.

In het BO MIRT 2022 is afgesproken de MIRT-verkenning Oude Lijn te starten. Deze

verkenning bestaat uit vijf deelstudies:

1. Citysprinters/Nieuwe stations

2. Knooppunt Leiden Centraal

3. Knooppunt Den Haag Laan van NOI

4. Knooppunt Schiedam Centrum

5. Knooppunt Dordrecht.

In het BO MIRT van januari 2026 hebben Rijk en regio afgesproken om vast te houden

aan het eindbeeld van de Oude Lijn en de verstedelijkingsambities tot 2040. Ook is

afgesproken om voor de vier Knopen te starten met de zogenoemde eerste zinvolle

stap. Voor de knooppunten Leiden Centraal, Den Haag Laan van NOI, Schiedam

Centrum en Dordrecht betekent dit dat partijen een samenwerkingsovereenkomst (SOK)

tekenen op 5 november 2026 en vervolgens starten met de Planning- en studiefase.

6

1.2 Knooppunt Leiden Centraal

Voor Knooppunt Leiden Centraal is het vastgestelde Voorkeursalternatief Verhoogd

Stadszijde de basis voor het besluit om de Planning- en studiefase op te starten. Voor

deze eerste zinvolle stap hebben Rijk en regio in de MIRT-afspraken gezamenlijk €674

miljoen toegekend. In de gezamenlijke SOK van Rijk en regio staan concrete afspraken

over de inrichting en governance van de Planning- en studiefase, budgetverdeling,

indexatie en risicoverdeling. In het bijbehorend projectplan zijn de werkzaamheden, de

producten en de rollen verder geconcretiseerd. Het projectplan heeft twee doelen;

1. Sturingsinstrument voor opdrachtgever en projectteam om de voorbereiding,

planuitwerking en besluitvorming systematisch te organiseren;

2. Afstemmingsdocument tussen gemeente Leiden, ProRail en andere betrokken

partners.

De SOK en het projectplan kunnen bij aanvang van de opdracht gedeeld worden. Hierin

staat ook beschreven hoe dit integrale project wordt uitgewerkt in de drie deelprojecten:

- Station en transfer

- Openbare Ruimte en wegen

- Tijdelijke voorzieningen (inclusief tijdelijk busstation aan LBSP-zijde)

1.3 Voorkeursalternatief Verhoogd Stadszijde

Het voorkeursalternatief Verhoogd Stadszijde omvat een vernieuwd station met een

verhoogd busstation aan de stadszijde. Op dezelfde hoogte als de treinsporen.

Daaronder komt een grote fietsenstalling van twee lagen. Een brede en overzichtelijke

reizigerstunnel verbindt alle perrons, entrees en het busstation met elkaar. Reizigers

kunnen daardoor droog wachten en overstappen op de bus of trein. Zonder weg te

waaien. Zo ontstaat één helder stationsgebouw met een levendige centrale hal en

groene pleinen die de binnenstad en het Leiden Bio Science Park beter met elkaar

verbinden.

Dit voorkeursalternatief is eind 2025 unaniem vastgesteld door partijen en wordt breed

gedragen vanuit het uitgebreide participatietraject.

1.4 Governance Knooppunt Leiden Centraal

De governance van Knooppunt Leiden Centraal is ingericht om de MIRT Planning- en

studiefase integraal en effectief te kunnen aansturen. Voor de knooppuntregisseur is

vooral van belang hoe de verschillende gremia elkaar verhouden en waar de

procesregie wordt belegd.

In figuur 6 is de projectorganisatie weergegeven voor de Planning- en studiefase. In de

deze structuur is de opdeling in drie deelprojecten terug te zien. De knooppuntregisseur

bewaakt het overzicht over de deelprojecten en de kwaliteit van de samenwerking

tussen partijen. De inhoudelijke aansturing vindt plaats door een projectmanager van

7

ProRail en een projectmanager van de gemeente, die ieder verantwoordelijk zijn voor de

inhoudelijke uitwerking van de scope die is ondergebracht bij hun eigen organisatie.

In de SO-fase wordt er gewerkt aan een integraal SO voor de volledige scope. De

deelprojecten zijn op dat moment al wel verantwoordelijk voor de uitwerking van

specifieke werkpakketten binnen het ontwerp. In de VO-fase wordt het ontwerp gesplitst

in verschillende ontwerpen voor de deelopgaven. Het zwaartepunt van de uitwerking

verschuift dan nog meer naar de deelprojecten, die elk verantwoordelijk zijn voor de

verdere uitwerking van de eigen scope (waarbij op overkoepelend niveau de integraliteit

en samenwerking wordt bewaakt).

1.5 De rol van de knooppuntregisseur

De knooppuntregisseur is verantwoordelijk voor een onafhankelijk, transparant en

integraal besluitvormingsproces op DO en BO niveau. Hij/ zij organiseert en faciliteert de

projectregiegroep en het projectteam, bewaakt de integrale proceskwaliteit en zorgt dat

voorstellen integraal en (procesmatig) besluitrijp aan het directeurenoverleg worden

voorgelegd. De regisseur bewaakt de integraliteit procesmatig, bijvoorbeeld door

raakvlakken en afhankelijkheden te agenderen en hiermee te zorgen voor goed

afgestemde besluitvorming. De regisseur signaleert ontbrekende afstemming en

faciliteert integrale afwegingen. Dit met als doel een samenhangend resultaat, binnen

Figuur 1 Projectorganisatie knooppunt Leiden Centraal

8

de kaders die daaraan in het SOK en het projectplan zijn gesteld. De rol is vooral

procesmatig en ondersteunend.

De aansturing van de knooppuntregisseur gebeurt door het DO Knoop. Dit

opdrachtgevend systeem bestaat uit directeuren van I&W, provincie Zuid-Holland, NS,

ProRail en gemeente Leiden. Daarmee is geborgd dat de knooppuntregisseur een

onafhankelijk rol heeft en namens alle partijen kan opereren. De gemeente Leiden is

aanbestedende dienst namens alle partijen.

1.6 Gevraagde inzet en werkzaamheden

De MIRT Planning- en studiefase heeft als doel om het voorkeursalternatief (VKA) voor

Knooppunt Leiden Centraal uit te werken in een ontwerp (SO, VO, DO) als opmaat naar

besluitvorming over de realisatie. Het VKA wordt hiermee functioneel, technisch en

ruimtelijk geconcretiseerd. Hiernaast worden de noodzakelijke bestuurlijke, financiële,

planologische en juridische afspraken die nodig zijn om over te kunnen gaan tot

realisatie vastgelegd.

Werkzaamheden

De knooppuntregisseur:

- Is verantwoordelijk voor de voorbereiding van het integrale (besluitvormings)proces.

Hij/zij zorgt samen met de deelprojectmanagers voor de uitwerking van een

integrale knoop.

- Zorgt ervoor dat inhoud en proces tussen de verschillende deelprojecten samen

komen.

- Signaleert ontbrekende afstemming en faciliteert integrale afwegingen. Dit met als

doel een samenhangend resultaat te bereiken, binnen de kaders die daaraan in de

samenwerkingsovereenkomst en het projectplan zijn gesteld.

- Signaleert bestuurlijke dilemma's om te kunnen handelen op risico’s en kansen,

samen met de opdrachtgevers.

- Verzorgt tijdige voorbereiding van een onafhankelijk en integraal

besluitvormingsproces.

- Is voorzitter van de projectregiegroep en is verantwoordelijk voor voorbereiding en

agenda.

- Is onderdeel van het projectmanagementteam en daar samen met de

projectmanagers verantwoordelijk voor voorbereiding en agenda.

- Draagt, in afstemming met de gemeente en met MIRT-omgevingsmanager, zorg voor

extern raakvlakmanagement.

- Zorgt voor de verbinding met de overkoepelende governance van de Oude Lijn en

agendeert waar nodig onderwerpen met betrekking tot de afspraken uit de

samenwerkingsovereenkomst.